ركن دوم در مستعاذ منه است و آن ابليس لعين و شيطان رجيم است كه بواسطه دام هاى گوناگون انسان را از وصول به مقصد و حصول مقصود باز دارد . و آنچه كه بعضى اعاظم از اهل معرفت ذكر فرموده كه حقيقت شيطان عبارت است از جميع عالم بجنبه سوائيه پيش نويسنده تمام نيست زيرا كه جنبه سوائيه كه عبارت از يك صورت موهومه عارى از حقيقت و خالى از تحقق و واقعيتى است از دامهاى ابليس است كه انسان را سرگرم به آن مىكند و شايد اشاره به اين معنى باشد قول خداى تعالى أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ و الا خود ابليس ، حقيقتى است كه داراى تجرد مثالى و حقيقت ابليسيه كليه كه رئيس الابالسه است و هم ابليس الكل است . چنانچه حقيقت عقليه مجرده كليه كه آدم اول است عقل الكل است و واهمه‌هاى جزئيه ملكيه از مظاهر و شئون آنست چنانچه عقول جزئيه از شئون و مظاهر عقل كلى است و تفصيل و تحقيق اين مقام از حوصله اين رساله خارج است . بالجمله آنچه در اين سلوك الهى و سير الى اللَّه مانع از سير شود و خار طريق گردد آن شيطان يا مظاهر آن مىباشد كه اعمال آنها نيز عمل شيطان است و آنچه از عوالم غيب و شهود و عوارض حاصله براى نفس و حالات مختلفه آن حجاب روى جانان شود چه از عوالم ملكيه دنياويه باشد چون فقر و غنا و صحت و مرض و قدرت و عجز و علم و جهل و آفات و عاهات و غير آن و چه از عوالم غيبيه تجرديه و مثاليه باشد چون بهشت و جهنم و علم متعلق به آن حتى علوم عقليه برهانيه كه راجع بتوحيد و تقديس حق است تمام آنها از دامهاى ابليس است كه انسان را از حق و انس و خلوت به او باز ميدارد و به آنها سرگرم مىكند حتى سرگرمى بمقامات معنوى و وقوف بمدارج روحانى كه ظاهرش وقوف در صراط انسانيت و باطنش وقوف در صراط حق است كه جسر روحانى جهنم فراق و بعد و منتهى شود بجنت لقاء و اين جسر مخصوص بيك طائفه قليله از اهل معرفت و اصحاب قلوب است از دامهاى بزرگ ابليس الابالسه است كه بايد از آن پناه بذات مقدس حق جل شانه برد . بالجمله آنچه تو را از حق باز دارد و از جمال جميل محبوب جل جلاله محجوب كند شيطان تو است چه در صورت انسان باشد يا جن و آنچه كه به آن وسيله تو را از اين مقصد و مقصود باز دارند دامهاى شيطانى است چه از سنخ مقامات و مدارج باشد يا علوم و كمالات يا حرف و صنايع يا عيش و راحت يا رنج و ذلت يا غير اينها و اينها عبارت از دنياى مذموم است و دام شيطان است و استعاذه از آن بايد كرد . و آنچه از رسول خدا ( ص ) منقول است كه مىفرمود « اعوذ بوجه اللَّه الكريم و بكلمات اللَّه التي لا يجاوزهن بر و لا فاجر من شر ما ينزل من السماء و ما يعرج فيها و شر ما ينزل من الارض و ما يخرج منها و من شر فتن الليل و النهار و من شر طوارق الليل و النهار الا طارقا » يطرق بخير » شايد مقصود همين معنا باشد .